قرارداد آتی

قرارداد آتی یا فیوچرز (Futures) چیست؟

چهارشنبه ۲۹-۰۸-۱۳۹۸

قرارداد آتی یک قرارداد حقوقی برای خرید یا فروش کالایی یا دارایی خاص با قیمت از پیش تعیین شده در یک زمان مشخص در آینده است.

قراردادهای آتی برای تسهیل معاملات در بورس آتی، از نظر کیفیت و کمیت استاندارد می شوند.
خریدار این قرارداد در صورت منقضی شدن قرارداد آتی، تعهد خرید دارایی مد نظر را بر عهده دارد. از طرفی دیگر، فروشنده قرارداد نیز متعهد است که در زمان انقضای قرارداد، دارایی مد نظر را در اختیار خریدار قرار دهد.

اگر قصد دارید به دوره های تخصصی در خصوص آموزش بورس و روش های کسب درآمد از بورس دسترسی پیدا کنید، می توانید همین حالا اپلیکیشن آموزش بورس دکتر ترحمی را به صورت رایگان دانلود کنید.

 

منظور از قرارداد آتی یا فیوچرز چیست؟

قرارداد آتی، معاملات آتی، فیوچرز یا Futures همگی به یک مفهوم اشاره دارند. به عنوان مثال، در صورتی که کارگزاری یک قرارداد آتی طلا برای تیر ماه 1399 را خریداری کند، یعنی او پذیرفته که مقدار مشخصی طلا برای تحویل در ماه تیر منعقد کرده و کیفیت طلای مورد قرارداد نیز استاندارد بوده و تمام قرارداد های طلا تیر ماه نشان دهنده یکسان بودن کیفیت طلا در آن دوره است.

بازیگران بازار آتی چه کسانی هستند؟

الف: سرمایه گذاران (خریداران یا دلالان)   ب: پوشش دهندگان ریسک (Hedger) 

سرمایه گذاران

در بازار آتی، سرمایه گذاران افرادی هستند که به منظور سرمایه گذاری اقدام به بستن قرارداد آتی می‌ کنند و از تغییرات قیمت قرارداد آتی سود می برند. به عنوان مثال، شخصی احساس می کند قیمت برق هفته دیگر حتما رشد می کند و او اقدام به کسب موقعیت خرید در بازار آتی برق می‌گیرد و سپس تا هفته دیگر صبر می کند. اگر قیمت ها یه صورتی که او پیش بینی کرده بود رشد کند، آن گاه او از این معامله سود خواهد برد ولی اگر قیمت ها کاهش یابند او متحمل زیان خواهد شد. حضور این افراد سبب نقد شوندگی و کارایی بیشتر بازار خواهد شد.

پوشش دهندگان ریسک(Hedger)

پوشش دهندگان ریسک درمعاملات آتی در واقع اشخاصی هستند که علاقه مند به حذف ریسک نوسان قيمت از کالا بوده و یا در تلاش هستند تا ریسک نوسان قيمت را به حداقل برسانند.

نقش هجينگ در بازار و قرارداد آتی واقع به گونه ای مانند عملکرد بيمه بوده تا از ضرر وزیان معامله گر آتی جلوگيری شود. بنابراین ماهيت معاملات آتی ایجاد فرصت ‌های تضمین شده و امنيت اقتصادی در برابر نوسانات قيمت کالا برای طبقات تجار، توليدکنندگان و نيز واسطه ‌های توليدی خواهد بود. 

امکان پوشش ریسک به معامله گران آتی، این امکان را می ‌دهد تا قيمت و سپرده‌ قرارداد آتی خود را پيشاپيش برنامه ریزی نموده و از ضرر بالقوه پيش بينی نشده و یا رقابت سنگين در بازار معاملات رهایی پیدا کنند. در نتیجه، یک معامله‌ گر با عمل پوشش ریسک خود، موقعيت جدیدی در بازار معاملات آتی کسب نموده و که می‌ تواند برخلاف یا مساوی موقعيت و یا از نظر قيمت در بازار نقدی کالا باشد.

تاریخچه استفاده از قرارداد آتی

در سال 1848 در شیکاگوی آمریکا گندم کاران برای فروش گندم خود نیاز به بازاری داشتند که در آن بتوانند برای فروش محصول خود معاملات نقدی انجام دهند؛ یعنی گندم بدهند و در ازای آن پول دریافت کنند.

به تدریج کشاورزان و خریداران شروع به نوعی تعهد جهت انتقال کالا و دریافت وجه نقد خود در آینده گرفتند و زمینه معاملات آتی (Futures) را پایه ریزی کردند. نحوه کار به این صورت بود که تولیدکننده موافقت می کرد که محصول خود را به خریدار در تاریخ آینده (تاریخ تحویل کالا) با قیمت توافق شده بفروشد.

فایده چنین قرار داری این بود که کشاورز از قبل می دانست که وجه خود را دریافت می کند و خریدار نیز از قیمت کالا با خبر می شد و این معامله برای هر دو طرف سودمند. به همین دلیل، این نوع قراردادها به سرعت رایج شدند.

قیمت قرارداد در آن زمان به وضعیت و حرکت قیمت گندم و سیستم عرضه و تقاضا در بازار بستگی داشت.

اگر قصد دارید به دوره های تخصصی در خصوص آموزش بورس دسترسی پیدا کنید، می توانید همین حالا اپلیکیشن آموزش بورس دکتر ترحمی را به صورت رایگان دانلود کنید.

ویژگی های قرارداد آتی (Futures)

اگر شما کالایی مانند طلا را خریداری کنید، تنها روش کسب سود فقط از طریق افزایش قیمت سکه خواهد بود. ولی در قراردادهای آتی اگر سرمایه گذار پیش بینی کند که قیمت ها افزایشی است می تواند در قیمت پایین خرید کرده و کالای مد نظر را در قیمت های بالاتر به فروش برساند. 

همچنین در صورت کاهشی بودن قیمت ها، سرمایه گذار می تواند در قیمت های بالاتر اقدام به فروش کالا کرده و پس از کاهش قیمت ها اقدام به خرید همان تعداد کالا کند.

دارایی پایه در قراردادهای آتی

قراردادهای آتی از جمله ابزارهای مشتقه به حساب می آیند. ابزارهای مشتقه به ابزارهایی گفته می شود که قیمت و ارزش آنها ازکالا و یا دارایی های دیگر مشتق می شود. در ایران تنها قراردادهای با دارایی پایه سکه و طلا هستند که مورد داد و ستد قرار می گیرند.

تعهد فروش در قراردادهای آتی

هرگاه سرمایه گذار در بورس قرارداد آتی را به فروش برساند و خود را ملزم به تحویل کالا در آینده مشخص نماید، اصطلاحاً موقعیت فروش یا موقعیت تعهدی فروش اختیار کرده است. در صورت نگه داشتن این موقعیت تا زمان سررسید، فروشنده موظف به تحویل دارایی پایه می باشد.

تعهد خرید در قراردادهای آتی

هرگاه سرمایه گذار در بورس قرارداد آتی بخرد و خود را ملزم به خرید کالا در آینده مشخص نماید، اصطلاحاً موقعیت خرید یا موقعیت تعهدی خرید اختیار کرده است. در صورت نگه داشتن این موقعیت تا سررسید خریدار موظف به پرداخت وجه و دریافت کالا می باشد.

سررسید قرارداد

تاریخ سررسید قراردادهای آتی بر روی یک کالا به صورت استاندارد و مشخص توسط بورس تعیین می شود و فقط برای سررسیدهای معینی که تعیین می شود امکان انجام معاملات آتی وجود دارد.

اندازه قرارداد

در قراردادهای آتی اندازه هر قرارداد توسط بورس تعیین می شود و سرمایه گذاران فقط می توانند مضرب های صحیحی از این مقدار را مورد معامله قرار دهند. اندازه قراردادهای آتی در بورس ایران 10 سکه طلای بهار آزادی طرح امام می باشد.

لیست نمادهای قرارداد آتی سبد سهام:

لیست نمادهایی که تاریخ ۲۵ آذر ماه در حوزه آتی سهام آغاز به فعالیت کرده‌اند به ترتیب زیر است:

  • آتي شاخص خودرو و قطعات
  • آتي شاخص فلزات اساسی
  • آتي شاخص فرآورده نفتی
  • آتي شاخص بانک ها
  • آتي شاخص کانه های فلزی
  • آتي شاخص شیمیایی
  • آتي شاخص ۳۰ شرکت بزرگ

هر معامله گر می تواند روی هر یک از نمادهای تعریف شده در بازار آتی سبد سهام اقدام به معامله نماید. به طور مثال یک معامله گر صنعت بانکی را به دقت تحلیل نموده است. وی میتواند اقدام به معامله در نماد قرارداد آتی شاخص بانک ها نماید.

مزایا و معایب قرارداد آتی

در خصوص مزایای استفاده از قرارداد های آتی می توان از موارد زیر نام برد:

  • سرمایه گذاران می توانند از قراردادهای آتی استفاده کنند تا جهت قیمت یک دارایی مد نظر را پیش بینی کنند.
  • شرکت ها می توانند از قیمت مواد اولیه یا کالاهایی که می فروشند برای محافظت در برابر حرکات نامطلوب قیمت محافظت کنند.
  • قراردادهای آتی فقط ممکن است نیاز به واریز بخشی از مبلغ قرارداد با یک کارگزار داشته باشد.

در خصوص معایب استفاده از قرارداد های آتی نیز می توان از موارد زیر نام برد:

  • سرمایه گذاران این خطر را دارند که از زمان استفاده از اهرم های آتی ، می توانند بیش از مبلغ حاشیه اولیه از دست بدهند.
  • سرمایه گذاری در قرارداد آتی ممکن است شرکتی باشد که مانع از حرکت قیمت های مطلوب شود.
  • حاشیه می تواند یک شمشیر دو لبه باشد به این معنی که دستاوردها تقویت می شوند اما زیان های زیادی نیز به همراه دارند.

اگر قصد دارید به دوره های تخصصی در خصوص آموزش بورس دسترسی پیدا کنید، می توانید همین حالا اپلیکیشن آموزش بورس دکتر ترحمی را به صورت رایگان دانلود کنید.

اخبار و مقالات مرتبط