معاملات بلوکی

معاملات بلوکی چیست؟

چهارشنبه ۲۳-۱۱-۱۳۹۸

انواع معاملات در بازار اوراق بهادار به سه دسته خرد، بلوک و عمده تقسیم می ‌شوند. در معاملات بلوکی و عمده حجم زیادی از سهام شرکت، معامله می ‌شود. قیمت سهام این نوع معاملات عموماً از معاملات خرد بالاتر است و نحوه انجام معامله و تسویه نیز با معاملات خرد متفاوت است.

ممکن است فعالان بازار بورس  با اصطلاح «بلوک» کما بیش آشنا باشند. امّا احتمالا برخی از سهام داران با فرآیند دقیق معامله بلوکی آشنایی نداشته و هدف از این نوع معامله را نمی ‌دانند.

تا به حال به این فکر کرده ‌اید که دلیل لنجام معاملات بلوکی چیست؟ حجم معاملات در بلوک چقدر است؟ فرق بلوک با کد به کد چیست؟ آیا تا به حال تاثیر مستقیم یا غیرمستقیم این اقدام را بر سهام مشاهده کرده ‌اید؟ آیا معاملات بلوکی باعث رشد قیمت سهم می ‌شوند؟ در این مقاله از وب سایت فروهر ترحمی قصد داریم به تعریف معاملات بلوکی و پاسخ این سوالات بپردازیم. با ما همراه باشید.

برای دسترسی به دوره های آموزشی بازار سرمایه، خرید و فروش سهام بورس و کسب درآمد از بورس می توانید همین حالا اپلیکیشن آموزش بورس فروهر ترحمی را دانلود کنید.

انواع معاملات بورسی

معاملات در بازار اوراق بهادار به سه دسته خرد، بلوک و عمده تقسیم می ‌شوند. 

در معاملات بلوکی و عمده، حجم بیشتر و قابل توجهی از سهام شرکت، معامله می ‌شود. قیمت سهام این نوع معاملات معمولا از معاملات خرد بالاتر بوده و ساز و کار انجام معامله و تسویه نیز تفاوت‌ هایی با معاملات خرد دارد. 

معامله عمده بر اساس زمان تسویه بها به دو دسته «عادی» و «شرایطی» تقسیم می‌ شوند. فرایندی که طی آن، سهام موضوع فروش به خریداران بالقوه عرضه شده و در نتیجه، آن سهام در سیستم معاملاتی خریداری می ‌شوند. 

میان معاملات عمده عادی و عمده، شرایط مشترکی وجود دارد. اما شیوه تحقق معاملات عمده شرایطی، روال متفاوتی را طی می ‌کند. در معاملات عمده عادی، مبادله طرفین ظرف ۳ روز انجام می‌ شود. اما در معاملات عمده شرایطی، در حالی که انتقال سهام در زمان قطعیت معامله صورت می‌ گیرد، پرداخت بخشی از بها، خارج از ساز و کار بورس یا فرا بورس و به‌ صورت مدت ‌دار انجام می شود.

تعریف معاملات بلوکی

به سفارش خرید یا فروش بخش بزرگی از سهام یک شرکت «معامله بلوکی» گفته می شود. 

این معامله با یک قیمت توافقی تعیین شده میان خریدار و فروشنده انجام می‌ شود. در این نوع معاملات قواعد خاصی مربوط به محدودیت حجمی و محدودیت قیمتی رعایت نمی‌شود.

به‌ طور معمول، سرمایه ‌گذاران حقوقی وارد این گونه معاملات می ‌شوند. با توجه به نقد شوندگی سهام، معاملات بلوکی قیمت آن را تحت تاثیر قرار می ‌دهد. برای جلوگیری از این تاثیرات شدید، خریدار و فروشنده معمولا در خارج از سیستم معاملاتی روی قیمت معامله به توافق می رسند. 

معاملات بلوکی با نام «سفارش‌ های بلوکی» نیز شناخته می ‌شوند. در ایران، بازار جداگانه ‌ای برای انجام این معاملات ایجاد شده که به آن «بازار بلوک» گفته می ‌شود.

در بیشتر موارد، سرمایه گذاران می ‌توانند سهام و حق تقدم قابل معامله بورسی را در شرایطی که حجم آن حداقل ۵۰ برابر محدودیت حجم هر سفارش در بازار عادی – یا ارزش معامله آن معادل ۲۰ میلیارد ریال – باشد را در بازار معاملات بلوک معامله کنند. البته پیش شرط آن این است که این پیشنهاد مشمول نصاب‌ های معامله عمده نباشد. 

حداقل و حداکثر تعداد سهام قابل معامله در معاملات بلوک برای شرکت‌ های فرابورسی نیز به شرح زیر است:

«شرکت‌ هایی که تعداد سهام پایه آن ‌ها بـیش از سه میلیـارد سهم باشد، بزرگ ‌تر یا مساوی نیم و کمتر از یک درصد تعداد سهام پایه و برای شرکت‌ هایی کـه تعداد سهام پایه آن ‌ها کمتر یا مساوی سه میلیارد سهم باشد، بزرگ ‌تر یا مساوی یک و کمتر از پـنج درصـد تعداد سهام پایه و این مقدار باید کوچک ‌تر از سازوکار معاملات عمده باشد.» 

ساعت آغاز، خاتمه و طول هر جلسه معاملاتی مانند بازار عادی است. دامنه نوسان مجاز قیمت نیز مانند بازار معاملات خرد است. قیمت مرجع روزانه برای بازار معاملات بلوک، معادل قیمت مرجع همان روز بازار عادی است. 

سایر شرایط معاملات بلوک، مشابه معامله در نماد اصلی است. وقتی نماد معاملاتی سهم در بازار عادی متوقف باشد، نماد معاملاتی سهم در بازار بلوک نیز متوقف خواهد بود. معاملات در بازار بلوک در نمادی مجزا از معاملات بازار عادی صورت می ‌گیرد و در محاسبه قیمت پایانی و شاخص ‌های فرابورس لحاظ نمی ‌شود. 

در بازار بلوک، فقط سفارش محدود قابل‌اجرا بوده و استفاده از کد معاملاتی گروهی در این بازار مجاز نیست.

فرآیند انجام معاملات بلوکی را می توانید در تصویر زیر ببینید:

معاملات بلوکی

فرآیند انجام معاملات بلوکی

  1. ثبت پیشنهاد خرید یا فروش توسط کارگزار پیشنهاد دهنده در سامانه معاملات بلوک با قیمت معین

  2. پاسخ دادن کارگزار پذیرنده پیشنهاد به پیشنهاد ثبت شده در سامانه معاملات بلوک

  3. در صورتی که پیشنهاد فروش «با امکان تسویه خارج از پایاپای» باشد، کارگزار پذیرنده پیشنهاد فروش می تواند پیشنهاد ارائه شده را با یکی از شروط «صرفا خارج از پایاپای» یا نقدی و خارج از پایاپای بپذیرد.
  4. در صورتی که روش تسویه پیشنهاد فروش ارائه شده «صرفا نقدی» باشد، سفارش های تطبیق یافته جهت تایید به بورس یا فرابورس ارسال می شود.
  5. در صورتی که روش تسویه پیشنهاد فروش ارائه شده «با امکان تسویه خارج از پایاپای» باشد درخواست کارگزار پذیرنده پیشنهاد، برای کارگزار پیشنهاد دهنده فروش ارسال می شود. 

در این صورت، حالت های زیر متصور است:

در صــورت تائیــد تســویه خــارج از پایاپــای توســط کــارگزار پیشنهاد دهنده فروش، سفارش تطبیق یافته با عنـوان تسـویه خـارج از پایاپای بهبورس/ فرابورس ارسال می ‎شود.

در صورت عدم تائید تسویه خارج از پایاپـای توسـط کـارگزار پیشنهاد دهنده فروش، منوط بـر این‌که کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد، شرط «نقدی و خارج از پایاپای» را پذیرفتـه باشـد، معاملـه بـا عنـوان تسویه نقدی جهت تائید به بورس/ فرابورس ارسال می ‎شود.

در صورت عدم تائید تسویه خارج از پایاپـای توسـط کـارگزار پیشنهاد دهنده فروش، منوط بـر این‌که کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد، شرط «صرفاً خارج از پایاپای» را پذیرفته باشد، درخواست کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد رد مـی ‎شـود و پیشـنهاد فـروش مجـدداً در سـامانه معاملات بلوک ثبت می ‎شود.

در صورت عدم مغایرت سفارش ‌های تطبیق یافته با قـوانین و مقـررات، بورس/ فرابورس معامله را تائیـد می ‌نماید و سـفارش هـای تطبیـق یافتـه جهت انجام معامله و ثبت نهـایی بـه سـامانه معـاملات ارسـال و در نمـاد معاملاتی مربوط به بازار بلوک ثبت می‌ شود.

برای دسترسی به دوره های آموزشی بازار سرمایه، خرید و فروش سهام بورس و کسب درآمد از بورس می توانید همین حالا اپلیکیشن آموزش بورس فروهر ترحمی را دانلود کنید.

 

زمان انجام معاملات

معاملات بلوک به روش حراج نا پیوسته و هر 5 دقیقه یک بار برگزار می شود.

سامانه معاملاتی

معاملات در بازار بلوک در نمادی مجزا از معاملات بازار عادی انجام می شود و در محاسبه قیمت پایانی و شاخص فرابورس لحاظ نمی شود.

روش سفارش دهی

در بازار بلوک صرفا سفارش محدود قابل اجرا بوده و استفاده از کد معاملاتی گروهی در این بازار مجاز نمی باشد.

وضعیت نماد

مادامی که نماد معاملاتی سهم در بازار عادی متوقف باشد، نماد معاملاتی سهم در بازار بلوک نیز متوقف خواهد بود.

نماد معاملاتی در بازار بلوک مادامی که دامنه نوسان روزانه قیمت سهم در بازار عادی به دلیل بازگشایی نماد معاملاتی افزایش یافته است، متوقف خواهد بود.

معاملات بلوکی چگونه موجب رشد قیمت سهام می شوند

زمانی که نماد های دارای معاملات بلوکی در بازار سرمایه را بررسی کنید، خواهید دید که به عنوان مثال معاملات بلوکی بین حقیقی ها و یا حقوقی ها انجام شده است. 

به طور کلی معاملات بلوکی به صورت زیر انجام می شوند:

  • معامله بلوکی از حقیقی به حقوقی: در این معامله جا به جایی سهم توسط یک فرد حقیقی به یک حقوقی انجام می شود. معمولا این نوع معامله اثرات چندانی بر قیمت سهم ندارد.
  • معامله بلوکی از حقیقی به حقیقی: در این معامله جا به جایی سهم توسط یک فرد حقیقی به یک فرد حقیقی دیگر انجام می شود. معمولا این نوع معامله هم اثرات چندانی بر قیمت سهم ندارد.
  • معامله بلوکی از حقوقی به حقوقی: در این معامله جا به جایی سهم توسط یک فرد حقوقی به یک فرد حقوقی انجام می شود. معمولا این نوع معامله هم اثرات چندانی بر قیمت سهم ندارد.
  • معامله بلوکی از حقوقی به حقیقی: در این معامله جا به جایی سهم توسط یک فرد حقوقی به یک فرد حقیقی انجام می شود. زمانی که این جا به جایی انجام شد حتما باید معاملات سهم را رصد کنید و به دنبال یک موقعیت معاملاتی مناسب باشید چرا که وقتی یک حقیقی سهمی را از حقوقی خریداری می کند معمولا دارای یک برنامه برای افزایش قیمت سهم هست و از آن جا که قادر به خرید حجم مناسب سهم در بازار نیست با یک حقوقی توافق کرده و آن تعداد سهم را در درصد های بالاتری نسبت به قیمت تابلو از حقوقی خریداری می کند و پس از این معامله بلوکی اقدام به افزایش قیمت سهم می کند. از آنجا که این رفتار بارها در بازار اتفاق افتاده است پس می توان گفت که سرمایه گذاران نیز نسبت به این معامله حساس شده و اقدام به خرید سهم می کنند و همین موضوع باعث افزایش قیمت سهم می شود.

چند نکته در مورد معاملات بلوکی

نکته یک: در دیده بان بازار نماد هایی که معاملات بلوکی دارند؛ در کنار نماد خود شماره ۲ را دارند به عنوان مثال معامله بلوکی نماد وامید در نماد وامید۲ انجام می شود. 

نکته دو: در خصوص بررسی ارزش معاملات روزانه باید این نکته را مورد توجه قرار داد که باید ارزش معاملات بلوکی را از ارزش معاملات روزانه کسر کرد تا ارزش معاملات خالص روزانه بازار را به دست آورد که قابلیت استناد داشته باشد.

نکته سه: معمولا شنیده اید زمانی که شاخص کل روزانه منفی باشد در برخی نماد های بازار ممکن است معامله بلوکی انجام شود. این معاملات به منظور مثبت کردن شاخص کل و یا کم کردن اثر منفی شاخص کل انجام می شود و اصطلاحا می گویند در نماد مورد نظر معاملات بلوکی انجام شده است. بنابراین باید معاملات بلوکی را در هر روز مشخص کرد و اثرات آن را بر روی شاخص کل مشاهده کرد. چرا که ممکن است شاخص کل مثبت باشد و شما فکر کنید که بازار هم مثبت است در صورتی که بسیاری از نماد های بازار منفی باشد و تنها معاملات بلوکی در یک سهم موجب رشد شاخص شده است.

نکته چهار: در گزارش روزانه بورس کلیه معاملات بلوکی منتشر می شوند و با مراجعه به آن گزارش می توان دریافت که معامله بلوکی در چه نماد هایی و با چه حجمی و در چه قیمتی انجام شده است.

نکته پنج: گاهی اوقات ممکن است شنیده باشید که معاملات بلوکی در یک سهم ممکن است موجب رشد قیمتی سهم شود. این جمله درست است و مربوط به سطح انتظارات سرمایه گذاران می باشد، چرا که عموما ارزش گذاری بلوک بالاتر از قیمت تابلو می باشد و به همین دلیل انتظار بازار این است که قیمت سهم رشد کند. به عنوان مثال قیمت سهم ایران خودرو ۲۴۰ تومان بود و زمانی که معامله بلوک ۱۵ درصدی این سهم در قیمت ۴۰۲ تومان منتشر شد قیمت سهم تا ۳۱۰ تومان رشد کرد و بعد از این که برای بلوک خریداری نیامد و عرضه آن لغو شد قیمت سهم دوباره تا ۲۴۰ تومان کاهش یافت.

فرق معامله بلوکی با معامله کد به کد چیست؟

فرآیند کار در معاملات کد به کد به این صورت است که یک کد معاملاتی برای یک سهم سفارش، خرید و فروش را هم زمان قرار می ‌دهد. 

به‌ عنوان مثال، ممکن است یک کد حقوقی، چندین کد حقیقی برای خود داشته باشد و زمانی که سهم، شرایط مناسبی برای رشد داشته باشد با کد حقوقی سفارش فروش و با کد حقیقی سفارش خرید ثبت می‌کند و باعث رشد قیمتی سهم می ‌شود. 

به این ترتیب، سود خوبی نصیب کد حقیقی خریدار می ‌شود. البته همین حالت در جهت منفی و در هنگام کاهش قیمت سهم نیز وجود دارد. در واقع کد به کد، معامله ‌ای صوری جهت اثر گذاری بر قیمت سهم است. در حالی که در معامله بلوکی، کد های خریدار و فروشنده متفاوت هستند و هدف فقط اثرگذاری بر قیمت نیست.

گاهی شرکت، بلوک برخی شرکت ‌های زیر مجموعه خود را به دلیل زیان‌ ده بودن واگذار می‌ کند تا از این طریق بر اصلاح مالی خود اثر مثبت بگذارد.

چگونه معاملات بلوکی را مشاهده کنیم؟

برای مشاهده معاملات بلوکی باید به سایت مدیریت فناوری بورس مراجعه کنید. در دیده بان این سایت، نماد هایی که کنارشان عدد «۲» نمایش داده شده، یعنی معامله بلوکی روی آن ‌ها صورت گرفته است؛ مثلا ونیکی ۲٫

برای دسترسی به دوره های آموزشی بازار سرمایه، خرید و فروش سهام بورس و کسب درآمد از بورس می توانید همین حالا اپلیکیشن آموزش بورس فروهر ترحمی را دانلود کنید.

اخبار و مقالات مرتبط